कायद्याचा सल्ला -> विक्रीकर

प्रश्न: आम्ही दोन वर्षांपूर्वी व्हॅट कायद्याखाली ऐच्छिक नोंदणी दाखला घेतला होता. ऐच्छिक नोंदणी दाखला घेण्यासाठी रुपये 25,000 सुरक्षा ठेव (सिक्युरिटी डिपॉझिट) जमा केली होती. काही अपरिहार्य कारणांमुळे आम्ही आमचा धंदा तीन महिन्यांपूर्वी बंद केला आहे. अशावेळी आम्हाला सुरक्षा ठेव केव्हां मिळेल ?

उत्तर: व्हॅट कायद्याच्या नियम 60 ए (2) (ए) प्रमाणे ऐच्छिक नोंदणी दाखला ज्या तारखेपासून अंमलात आला आहे, तेव्हांपासून 36 महिन्यांच्या आंत सदर नोंदणी दाखला रद्द झाला असेल तर नोंदणी दाखला रद्द झाल्याची ऑर्डर जेव्हां मिळाली आहे, तेव्हांपासून सहा महिन्यांच्या आंत सुरक्षा ठेव मिळविण्यासाठी अर्ज करता येतो.

प्रश्न: आमचा पुस्तकांबरोबर एक्साईज, गा्रफबुक, लॅबोरेटरी नोटबुक आणि ड्रॉईंग बुकच्या विक्रीचा धंदा आहे. ग्राफबुक, लॅबोरेटरी नोटबुक आणि ड्रॉईंग बुकच्या बाबतीत एप्रिल 2010 पासून विक्रीकराच्या दराबाबतीत माहिती द्यावी.

उत्तर: व्हॅट कायद्याचे परिशिष्ट सी 30 प्रमाणे, ग्राफबुक, लॅबोरेटरी नोटबुक आणि ड्रॉईंगबुकच्या विक्रीवर 1 एप्रिल 2010 पासून 31 मार्च 2015 पर्यंत विक्रीकराचा दर 5 टक्के होता. 1 एप्रिल 2015 पासून यावर परिशिष्ट ए 6(बी) प्रमाणे विक्रीकराची माफी आहे.

प्रश्न: ड्रॉईंग ब्लॅक-व्हाईट आणि ग्रीन बोर्डच्या विक्रीवर 2012-13 आणि 2013-14 मधे विक्रीकराचा दर किती टक्के होता ?

उत्तर: व्हॅट कायद्याच्या परिशिष्ट सी-104(सी) प्रमाणे वरील प्रकारच्या बोर्डसच्या विक्रीवर 2012-13 आणि 2013-14 मध्ये विक्रीकराचा दर पांच टक्के होता. या बोर्डसच्या विक्रीवर आर्थिक वर्ष 2014-15, 2015-16 मध्येही विक्रीकराचा दर पांच टक्के होता. 1 एप्रिल 2016 पासून 16.9.2016 पर्यंत त्यावर विक्रीकराचा दर 5.5 टक्के होता आणि 17.9.2016 पासून त्यावर विक्रीकराचा दर सहा टक्के आहे.

प्रश्न: परप्रांतातील व्यापार्‍याला केलेल्या विक्रीच्या बाबतीत त्याच्याकडून ‘सी’ फॉर्म मिळणार नाही. अशा परिस्थितीत मध्यवर्ती विक्रीकर किती टक्के भरावा लागेल?

उत्तर: मध्यवर्ती विक्रीकर कायद्याच्या कलम 8(2) प्रमाणे ज्या मालाची आंतरराज्यीय विक्री केली आहे, त्याबाबतीत परप्रांतातील व्यापार्‍याकडून ‘सी’ फॉर्म मिळत नसेल तर त्या मालावर राज्यात जो विक्रीकराचा दर आहे, त्या दराप्रमाणे मध्यवर्ती विक्रीकर भरावा लागेल. उदा. व्हॅट कायद्याच्या परिशिष्ट ‘सी’ मधील मालापैकी केलेल्या मालाच्या आंतरराज्यीय विक्रीच्या बाबतीत परप्रांतातील व्यापार्‍याकडून ‘सी’ फॉर्म मिळत नसेल तर त्या मालावर परिशिष्टात जो विक्रीकराचा दर दिलेला आहे, त्या दराप्रमाणे मध्यवर्ती विक्रीकर भरावा लागतो.

प्रश्न: हॉटेलमध्ये पुरविलेल्या निवासी लक्झरीबाबत रुपये 1000 पेक्षा जास्त आकार नसेल तर लक्झरी टॅक्स भरावा लागत नाही. आम्हाला एकाने माहिती दिली आहे की, करमाफीची मर्यादा रुपये 1000 नसून 750 रुपये आहे. करमाफी 1000 रुपये आहे की 750 रुपये आहे याबाबतीत आमची संभ्रमावस्था आहे, कृपया कळवावे.

उत्तर: लक्झरी टॅक्स कायद्याच्या कलम 3 मध्ये 1 जुलै 2014 पासून बदल करण्यात आलेला आहे. या बदलाप्रमाणे हॉटेलमध्ये पुरविलेल्या लक्झरीचा चार्ज प्रत्येक राहण्याच्या जागेचे प्रत्येक दिवशी (शिी वरू, शिी ीशीळवशपींळरश्र रललेोवरींळेप) 1000 रुपयांपेक्षा जास्त नसल्यास लक्झरी टॅक्स भरावा लागत नाही. लक्झरी चार्ज प्रत्येक राहण्याच्या जागेचे प्रत्येक दिवशी 1000 रुपयांपेक्षा जास्त परंतु 1500 रुपयांपेक्षा जास्त नसल्यास त्यावर 4 टक्के आणि 1500 रुपयांपेक्षा जास्त लक्झरी चार्ज बाबतीत 10 टक्के लक्झरी टॅक्स भरावा लागतो.

प्रश्न:आम्ही व्हॅट कायद्याखाली कॉम्पोझिशन स्कीमप्रमाणे कर भरीत आहोत. जीएसटी कायदा 1 एप्रिल 2017 पासून अंमलात येणार आहे. अशा येणार्‍या बातमीअंतर्गत जीएसटी कायद्यात कॉम्पोझिशन स्कीमची तरतूद असणार का ?

उत्तर: गुड्स आणि सर्व्हिस टॅक्सच्या (जीएसटी) बाबतीत मॉडेल जीएसटीचा ड्राफ्ट 14 जून 2016 रोजी प्रसिद्ध करण्यात आला आहे. यामध्ये किरकोळीने धंदा करणारा (डारश्रश्र ढरु झरूशी) नोंदित व्यापारी ज्यांची आर्थिक वर्षाप्रमाणे एकूण उलाढाल पन्नास लाखापेक्षा जास्त नाही, अशा व्यापार्‍याला मॉडेल जीएसटी लॉमधील कलम 9 मधील तरतुदीप्रमाणे या कायद्यातील दराप्रमाणे कर न भरता एकूण उलाढालीवर एका ठराविक दराने म्हणजे उत्पादकांच्या बाबतीत 2.5 टक्केपेक्षा कमी नाही आणि अन्य व्यापार्‍यांच्या बाबतीत 1 टक्क्याची तरतूद करता येईल. याबाबतीत राज्यातील जीएसटी कायद्यात कशी तरतूद करण्यात येणार आहे आणि कराचा दर किती टक्के ठेवणार आहे, यावर लक्ष ठेवणे जरूरीचे आहे. ही तरतूद ऐच्छिक असणार आहे. व्यापार्‍यांचा मालाचा आंतरराज्यीय पुरवठा असल्यास त्यांना कॉम्पोझिशन स्कीमची सवलत घेता येणार नाही. कॉम्पोझिशन स्कीमप्रमाणे कर भरणार्‍या व्यापार्‍याला खरेदीवर भरलेल्या कराचे इनपुट टॅक्स क्रेडिट (सेटऑफ) मिळणार नाही, गिर्‍हाईकाकडून कॉम्पोेझिशन कर वसूल करता येणार नाही. सर्व्हिसेसच्या सप्लायच्या बाबतीत कॉम्पोझिशनची सवलत मिळणार नाही. जीएसटी काउन्सिलच्या सूचनांप्रमाणे जाहीर केलेल्या उत्पादकांच्या बाबतीत ही स्कीम लागू होणार नाही.

प्रश्न: जीएसटी कायद्याखाली सर्व व्यापार्‍यांना सर्व मालावर आणि सर्व्हिसेसवर कर भरावा लागेल का ?

उत्तर: जीएसटी कायद्याखाली सर्व प्रकारच्या मालावर आणि सर्व्हिसेसवर जीएसटी भरावा लागणार नाही. कायद्यात करमाफ माल आणि सर्व्हिसेस बाबतीत तरतूद करण्यात येणार आहे. त्या मालाच्या पुरवठ्यावर जीएसटी भरावा लागणार नाही. जीएसटी कौन्सिल करमाफ माल आणि करमाफ सर्व्हिसेस निश्‍चित करणार आहेत. करमाफ माल आणि सर्व्हिसेसची यादी अजूनपर्यंत जाहीर झालेली नाही. प्रत्येक राज्य करमाफ माल आणि करमाफ सर्व्हिसेसच्या यादीनुसार आपल्या राज्यातील जीएसटी कायद्यात त्याप्रमाणे तरतूद करेल. करमाफ माल आणि करमाफ सर्व्हिसेस सोडून इतर सर्व प्रकारच्या माल आणि सर्व्हिसेसवर कायद्यात जो कराचा दर ठरविण्यात येणार आहे, त्या दराप्रमाणे माल आणि सर्व्हिसेसच्या राज्यातील पुरवठ्यावर सीजीएसटी आणि एसजीएसटी भरावा लागेल. कर भरण्यास पात्र प्रत्येक व्यापार्‍याला माल आणि सर्व्हिसेसच्या पुरवठ्याच्या प्रत्येक करपात्र व्यवहारावर (करमाफ माल आणि सर्व्हिसेस सोडून) दोन्ही कर भरावे लागतील. उदा. समजा, ज्या मालावर सीजीएसटी कराचा दर नऊ टक्के आणि एसजीएसटी कराचा दर नऊ टक्के ठरविण्यात आला तर त्या मालाच्या रुपये 100 च्या पुरवठ्यावर नऊ टक्के सीजीएसटी आणि नऊ टक्के एसजीएसटी असे दोन्ही कर आकारावे लागतील. कराचा भरणा करताना मात्र सीजीएसटी आणि एसजीएसटी करामधून खरेदीवर भरलेल्या कराची वजावट करून उर्वरित रक्कम सरकार खाती भरावी लागेल. याबाबतीत एक मुद्दा लक्षात ठेवणे जरूरीचे आहे, तो म्हणजे इनपुट टॅक्स क्रेडिटच्या बाबतीत सीजीएसटीची वजावट भरावयाच्या सीजीएसटी मधून मिळेल. तसेच एसजीएसटीची वजावट भरावयाच्या एसजीएसटी मधून मिळेल. सीजीएसटीची एसजीएसटी मधून आणि एसजीएसटीची वजावट सीजीएसटी मधून मिळणार नाही.

प्रश्न: महाराष्ट्र व्हॅट कायद्याच्या कलम 8 प्रमाणे काही व्यवहारांच्या बाबतीत कराची माफी किंवा कराचा दर परिशिष्टातील दरापेक्षा कमी केलेला आहे. मॉडेल जीएसटी कायद्यात याप्रमाणे कराची माफी किंवा कर कमी करण्याची तरतूद केलेली आहे का ?

उत्तर: मॉडेल जीएसटी कायद्याच्या कलम 11 प्रमाणे केंद्र किंवा राज्य सरकार जनतेच्या हितासाठी जीएसटी काऊन्सिलिंगच्या शिफारशींनुसार नोटिफिकेशन काढून त्यामधील अटींना अनुसरून काही माल किंवा सर्व्हिसेस बाबतीत कराची संपूर्ण सूट किंवा त्यावरील कराचा दर काही प्रमाणात कमी करू शकेल. ही सवलत नोटिफिकेशन तारखेपासून किंवा नोटिफिकेशनमध्ये दिलेल्या नंतरच्या तारखेपासून देऊ शकेल. जीएसटी जेव्हांपासून अंमलात येईल त्यावेळी हा बदल होईल.


प्रश्न: आमचा भागीदारीत मालाच्या खरेदी-विक्रीचा धंदा होता. सदर भागीदारीचे विसर्जन केले आहे. भागीदारीतील एक कार एका भागीदाराला त्याच्या भागीदारीतील हिश्याच्या बदल्यात दिली आहे. त्याच्या विक्री किंमतीवर विक्रीकर भरावा लागेल का?

उत्तर: व्हॅट कायद्याच्या कलम 6 मध्ये मालाच्या विक्रीवर विक्रीकर लावण्याची तरतूद आहे. विक्रीच्या बाबतीत विक्री करणारा आणि मालाची खरेदी करणारा अशा दोन व्यक्ती असणे आवश्यक आहे. भागीदारीचेे विसर्जन झाल्यावर भागीदारीतील एका भागीदाराला त्याच्या हिश्श्याच्या बाबतीत कार दिल्याने भागीदाराला त्याची विक्री केली आहे असे होत नाही. अशा परिस्थितीत बॉम्बे हायकोर्टाने मे.सिंथेटिक सप्लायर्स (30 व्हीएसटी 632) या केसमधील दिलेल्या निर्णयातील मुद्दे विचारात घेता त्याच्या विक्री किंमतीवर विक्रीकर भरावा लागणार नाही.

प्रश्न: माझ्या मालकीचा धंदा असून माझ्याकडे व्हॅट कायद्याखाली नोंदणीदाखला आहे. मला माझ्या धंद्याचे भागीदारीत रूपांतर करायचे आहे. भागीदारीसाठी नवीन नोंदणीदाखला घ्यावा लागेल का?

उत्तर: व्हॅट कायद्याचे कलम 16(8), 16(9) आणि कलम 18 मधील तरतुदीप्रमाणे मालकी धंद्याचे भागीदारीत रूपांतर केल्यास, भागीदारीसाठी नवीन नोंदणीदाखला घ्यावा लागतो. कलम 44(4) आणि नियम 8(डी) प्रमाणे ज्या तारखेपासून भागीदारी करणार, त्या तारखेपासून तीस दिवसांचे आंत नोंदणीदाखल्यासाठी फॉर्म 101 मध्ये अर्ज करणे जरूरीचे आहे. नोंदणी दाखल्यासाठी ठराविक मुदतीत अर्ज न केल्यास, जेव्हा अर्ज केला असेल तेव्हांपासून नोंदणीदाखला मिळतो.

प्रश्न: व्हॅट कायद्याच्या परिशिष्ट सी-25(ए) प्रमाणे सर्व प्रकारच्या कॉटनवर 1.8.2014 पासून विक्रीकराचा दर दोन टक्के करण्यात आलेला आहे. सर्जिकल कॉटनचा या नोंदीत समावेश होईल का ?

उत्तर: व्हॅट कायद्याच्या परिशिष्ट सी-मधील नोंद क्र.25(ए) मध्ये सुरुवातीला सर्व प्रकारचे कॉटन अशी शब्दरचना आहे. परंतु या नोंदीतील सर्व तपशील म्हणजे.. कापूस म्हणजे टाकाऊ कापूस वगळता सर्व प्रकारचा कापूस (देशी किंवा आयात केलेला), अनुत्पादित स्वरूपात मग तो पिंजलेला किंवा न पिंजलेला असो, गासड्यातील असो, दाबणी केलेला असो किंवा अन्य प्रकारचा असो... ही शब्दरचना विचारात घेता, सर्जिकल कॉटनचा यामध्ये समावेश होणार नाही. त्यामुळे यावर विक्रीकराचा दर परिशिष्ट ई-1 अनुसार 12.5 टक्के राहील.

प्रश्न: मला अनब्रॅण्डेड अनुत्पादित तंबाखूचे 250, 500 व 1 किलोग्रॅम अशा स्वरूपात कागदाचे साधे पॅकिंग करून विकायचे आहे. व्हॅट कायद्यानुसार या बाबतीत विक्रीकराचा दर किती टक्के राहील ?

उत्तर: व्हॅट कायद्याच्या परिशिष्ट डी मधील नोंद क्र.12 ही तंबाखू, उत्पादित तंबाखू आणि त्याची उत्पादने यासंबंधी आहे. 1 एप्रिल 2013 पासून यावर विक्रीकराचा दर 20 टक्के आहे. या नोंदीतून अनुत्पादित तंबाखू जी बिगर ब्रॅण्डनेम किंवा ब्रॅण्डनेमखाली विकली जाते ती वगळण्यात आली आहे. म्हणजे यावर 1 एप्रिल 2013 पासून परिशिष्ट ई-1 प्रमाणे विक्रीकराचा दर 12.5 टक्के आहे. वरील बाब पाहता अनब्रॅण्डेड आणि अनुत्पादित तंबाखूचे आपण प्रश्‍नात उल्लेख केल्याप्रमाणे साधे पॅकिंग करून विकल्यास यावर परिशिष्ट ई-1 प्रमाणे विक्रीकराचा दर 12.5 टक्के राहील.

प्रश्न: माझा प्रश्‍न असा आहे की, व्हॅट कायद्याचे नियम 53(7ए) प्रमाणे फर्निचरच्या खरेदीवर भरलेल्या विक्रीकरा-मधून 3 टक्के वजा करावे लागतात, ते एकूण खरेदी किंमतीचे म्हणजे विक्रीकर मिळून खरेदी किंमतीचे किंवा निव्वळ खरेदी म्हणजे खरेदी बिलात लावलेला विक्रीकर सोडून खरेदीचे वजा करावे लागतात ?

उत्तर: व्हॅट कायद्याचे नियम 53(7ए) मध्ये ऑफिस इक्विपमेंट, फर्निचर फिक्श्‍चर्सच्या खरेदीवर भरलेल्या विक्रीकराचा सेटऑफ देण्याची तरतूद आहे. खरेदीवर भरलेल्या विक्रीकरामधून खरेदी किंमतीचे तीन टक्के कपात करून सेटऑफ देण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम 2(20) मध्ये खरेदी किंमतीची व्याख्या दिलेली आहे. या व्याख्येतील खुलासा खख प्रमाणे खरेदीवर भरलेल्या विक्रीकराचा त्यामध्ये समावेश होत नाही. म्हणजेच नियम 53(7ए) प्रमाणे सेटऑफ घेताना खरेदीवर भरलेल्या करामधून तीन टक्के वजा करण्यासाठी निव्वळ खरेदी म्हणजे विक्रीकर सोडून जी खरेदी किंमत आहे, ती विचारात घ्यावी लागते. उदा. फर्निचरची खरेदी रु. 1000 असेल आणि त्यावर खरेदी बिलात रु.125 विक्रीकर वेगळा लावलेला असेल, तर 3 टक्के वजा करण्यासाठी एकूण खरेदी रु. 1125 विचारात न घेता निव्वळ खरेदी रु. 1000 विचारात घ्यावी लागते. रु. 1000 चे तीन टक्के म्हणजे रुपये 30 विक्रीकर रु.125 मधून वजा करून रुपये 95 चा सेटऑफ मिळत असतो.

प्रश्न:आम्ही गुजरातमधून शेंगदाणा मागवितो. शेंगदाण्याच्या विक्रीकर दरात बदल झालेला आहे का ?

उत्तर: व्हॅट कायद्याचे परिशिष्ट सी-नोंद क्र.68(ळ) मध्ये शेंगदाण्याचा समावेश आहे. त्यावर 1.5.2011 पासून विक्रीकराचा दर 5 टक्के आहे. यावर 17.9.2016 पासून काहीच बदल झालेला नाही. म्हणजेच त्याच्या विक्रीवर 1.5.2011 पासून आजतागायत विक्रीकराचा दर 5 टक्के आहे.

प्रश्न: आमचा पॉवरलूम कापड उत्पादनाचा व्यापार आहे. नोंदणीदाखला 1.4.2006 पूर्वीपासून आहे. आमच्या मध्यवर्ती विक्रीकर कायद्याखालील नोंदणी दाखल्यात फक्त कापड आणि सूत याची नोंद आहे. मध्यंतरी आम्ही गुजरात राज्यातून मशिनरी खरेदी केली आहे. विक्रीकर अधिकार्‍याकडे याबाबतीत ‘सी’ फॉर्मची मागणी केली असता खरेदी पूर्वी केलेली आहे आणि ‘सी’ फॉर्मसाठी अर्ज आता करीत असल्यामुळे ‘सी’ फॉर्म देण्यास नकार दिला आहे. विक्रीकर अधिकार्‍यांचे संबंधित म्हणणे बरोबर आहे का ?

उत्तर: मध्यवर्ती विक्रीकर कायद्याच्या कलम 8(3)(बी) मधील तरतुदींप्रमाणे मध्यवर्ती विक्रीकर कायद्याच्या नोंदणी दाखल्यात नोंद असलेल्या मालाची ‘सी’ फॉर्मवर खरेदी करता येते. आपल्या प्रश्‍नाप्रमाणे नोंदणी दाखल्यात नोंद करण्या-अगोदर मशिनरीची गुजरात राज्यातून खरेदी आहे. मशिनरीची नोंद नसलेल्या मुदतीसाठी ‘सी’ फॉर्मवर खरेदी करता येणार नाही. याबाबतीत विक्रीकर अधिकार्‍यांचे म्हणणे बरोबर आहे.

प्रश्न: जीएसटी कायदा 1.4.2017 पासून अंमलात येईल असे गृहीत धरले तर 31.3.2017 रोजी व्हॅट कायद्याच्या मार्च 2017 च्या पत्रकातील खरेदीवर भरलेल्या एकूण करापैकी ज्या रकमेचा सेटऑफ पत्रकात ‘कॅरी फॉरवर्ड’ म्हणून दाखविला आहे, त्याचा जीएसटी कायद्यांतर्गत सेटऑफ मिळेल का ?

उत्तर: मॉडेल जीएसटी कायद्याच्या कलम 167, 168, 169, 170 आणि कलम 171 च्या दुरुस्ती केलेल्या तरतुदीला अनुसरून आपल्या प्रश्‍नातील 31.3.2017 रोजी व्हॅट कायद्याच्या मार्च 2017 च्या पत्रकातील खरेदीवर भरलेल्या एकूण करापैकी व्हॅट कायद्याखाली मिळणार्‍या रकमेचा सेटऑफ जो पत्रकात ‘कॅरी फॉरवर्ड’ म्हणून दाखविला आहे, त्याचा जीएसटीच्या उल्लेखित कलमातील तरतुदीला अनुसरून सेटऑफ आपणास मिळेल.

प्रश्न: मध्यवर्ती विक्रीकर कायद्याच्या कलम 5 अन्वये भारताबाहेर मालाची निर्यात (एुिेीीं) केल्यास मध्यवर्ती विक्रीकर तसेच व्हॅट कायद्याचे कलम 8 प्रमाणे विक्रीकर भरावा लागत नाही. निर्यातीसाठी खरेदी केलेल्या मालावर भरलेल्या विक्रीकराचा सेटऑफ मिळतो. परदेशातून मिळालेल्या ऑर्डरप्रमाणे मालाची निर्यात करण्यासाठी व्यापार्‍याला ‘एच’ फॉर्मवर विक्री केली तरी वरील दोन्ही कर भरावे लागत नाहीत. आयजीएसटी कायद्यात (खपींशसीरींशव ॠेेवी रपव डर्शीींळलशी ढरु अलीं, 2016) निर्यातीबाबत वरीलप्रमाणे सवलत असणार का ?

उत्तर: आयजीएसटी कायद्याखाली (जेव्हा अंमलात येईल तेव्हा) निर्यात केलेल्या मालावर किंवा सर्व्हिसेसवर कर भरावा लागणार नाही. आयजीएसटी कायद्यातील कलम 16(1) प्रमाणे निर्यातीला ‘ूशीे ीरींशव र्ीीिश्रिू’’ मध्ये धरण्यात आले आहे. या कायद्यातील कलम 16(3) मधील तरतुदींप्रमाणे मालाच्या किंवा सर्व्हिसेसच्या खरेदीवर भरलेल्या ‘इन्पुट टॅक्स क्रेडिट’ चा निर्यातदाराला रिफंड मिळेल. व्यापार्‍याला मालाची निर्यात करण्यासाठी मध्यवर्ती विक्रीकर कायद्याखालील ‘एच’ फॉर्मवर कर न भरता खरेदी करण्यासारखी सवलत आयजीएसटी कायद्यात केलेली नाही.

प्रश्न: व्हॅट कायद्याखाली करपात्र असलेल्या मालापैकी काही माल जीएसटी कायद्याखाली करमाफ केल्यास संबंधित मालाच्या बाबतीत व्हॅट कायद्याच्या शेवटच्या पत्रकात खरेदीवर भरलेल्या करापैकी सेटऑफ न घेतलेल्या कराची रक्कम कॅरी फॉरवर्ड म्हणून दाखवली असल्यास सेटऑफ रकमेचा जीएसटी कायद्याखाली सेटऑफ मिळेल का ?

उत्तर: मॉडेल जीएसटी कायद्यामध्ये 26.11.2016 पासून केलेल्या दुरुस्तीप्रमाणे कलम 18(7) प्रमाणे कलम 11 ला अनुसरून व्हॅट कायद्याखाली करपात्र असलेल्या मालापैकी काही माल करमाफ केल्यास त्या मालाच्या बाबतीत व्हॅट कायद्याच्या शेवटच्या पत्रकात म्हणजेच जीएसटी अंमलात येईल, त्या अगोदरच्या पत्रकात सेटऑफची रक्कम जी कॅरीफॉरवर्ड केलेली आहे, त्याचा जीएसटी कायद्याखाली सेटऑफ मिळणार नाही. मॉडेल जीएसटी कायद्यात 26.11.2016 पासून केलेल्या दुरुस्तीप्रमाणे कलम 18(7) ला अनुसरून राज्याच्या जीएसटी कायद्याच्या बाबतीत तरतूद करण्यात येईल. राज्याचा जीएसटी कायदा अंमलात आल्यावर याबाबतीत लक्ष ठेवावे.


प्रश्न: ‘टॅक्स इन्व्हाईस’ मध्ये माल खरेदी करणार्‍या व्यापार्‍याचा टीन नंबर लिहिणे बंधनकारक आहे का?

उत्तर: व्हॅट कायद्याच्या कलम 86(2)(बी) मध्ये 1 मे 2010 पासून केलेल्या दुरुस्तीप्रमाणे ‘टॅक्स इन्व्हॉईस’ मध्ये मालाची खरेदी करणार्‍या व्यापार्‍याचे नांव, पत्ता आणि टीन नंबर लिहिणे बंधनकारक आहे. या दुरुस्तीला अनुसरून विक्रीकर कमिशनर यांनी 17 मे 2010 रोजी सर्क्युलर नं.17टी (2010) काढलेले आहे. या सर्क्युलरमधील सीरियल नं.9 मधील कलम 86 बाबतीत महत्वाचा भाग खालीलप्रमाणे आहे.
बी) विक्रेत्याने टॅक्स इन्व्हॉईसवर खरेदीदाराचा टीन नंबर लिहिणे बंधनकारक आहे.
सी) विक्रेत्याने टॅक्स इन्व्हॉईसमध्ये खरेदी करणार्‍या व्यापार्‍याचा टॅक्स इन्व्हॉईस न दिल्यास दिलेले इन्व्हॉईस टॅक्स इन्व्हॉईस म्हणून धरले जाणार नाही आणि खरेदीदार व्यापार्‍यास कलम 48(2) खाली सेटऑफचा दावा करता येणार नाही.

प्रश्न: व्हॅट कारद्याचे परिशिष्ट सी-७० प्रमाणे १ एप्रिल २०१५ पासून सरकारने जाहीर केलेल्या कागदावर  १७.९.२०१६पासून विक्रीकराचा दर ५.५. टक्क्यावरुन ६टक्के करण्यात आला आहे. कोणकोणत्या प्रकारच्रा कागदाचा नोटिफिकेशनमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. त्याचा तपशील द्यावा.

उत्तर:

  • व्हॅट कारद्याचे परिशिष्ट सी ७० ला अनुसरून  १. ४. २०१५ पासून काढलेल्रा नोटिफिकेशन (No. VAT 1515-CR-39(2)-Taxation dt.27 March 2015) प्रमाणे खालील प्रकारच्रा कागदाचा परिशिष्ट सी ७० मध्ये समावेश होतो आणि त्यावर १७. ९. २०१६ पासून विक्रीकराचा दर ६ टक्के आहे. परिशिष्ट खालीलप्रमाणे :

परिशिष्ट

Sr No. Heading Sub headings Tariff Item Description of goods
(1) (2) (3) (4) (5)
1. 4707 Recovered (waste and scrap) paper or paperboard.
2. 4801 Newsprint, in rolls or sheets.
3. 4802 Uncoated paper and paperboard, of a kind used for writing, printing or other graphic purposes, and non-perforated punch card and punch tape paper, in rolls or rectangular (including square) sheets of any size, other than paper of Heading 4801 or 4803; handmade paper and paperboard and all types of paper stationery for computer, excluding item falling under tariff item 4802 54 50.
4. 4804 Uncoated kraft paper and paperboard, in rolls or sheets other than that of heading 4802 or 4803.
5. 4805 Other uncoated paper and paperboard, in rolls or sheets, not further worked or processed than as specified in Note-3 of Chapter 48 of Central Excise Tarif Act, 1985 (5 of 1986)
6. 4806 Vegetable parchment, greaseproof papers, tracing papers and glassine and other glazed transparent or Translucent papers, in rolls or sheets.
7. 4807 Composite paper and paperboard (made by sticking flat layers of paper or paperboard together with and adhesive), not surface-coated or impregnated, whether or not internally reinforced, in rolls or sheets.
8. 4808 Paper and paperboard, corrugated (with or without glued flat surface sheets), creped, crinkled, embossed or perforated, in rolls or sheets, other than paper of the kind described in heading 4803.
9. 4809 Carbon paper,self-copy paper and other copying or transfer papers (including coated or offset plates), whether or not printed, in rolls or sheets.
10. 4810 Paper and paperboard, coated on one or both sides with kaolin (china clay) or other inorganic substances, with or without a binder and with no other coating, whether or not surface-decorated of printed, in rolls or rectangular (including square) sheets, of any size.
11. 4811 Paper, paperboard, cellulose wadding and webs of cellulose fibres, coated, impregnated, covered, surface-coloured, surface-decorated or printed, in rolls or rectangular (including square) sheets, of any size, other than goods of the kind described in heading 4803, 4809 or 4810.
12. 4813 Cigarette paper, whether or not cut to size or in the form of booklets or tubes.
13. 4816 Carbon-paper, self-copy paper and other copying or transfer papers (other than those of heading 4809), duplicator stencils and offset plates, of paper, whether or not put up in boxes.
14. 4820 48204000 Manifold business forms.
15. 4823 48232000 Filter paper and paperboard.
16. 48234000 Rolls, sheets and dials, printed for self-recording apparatus.
17. 3703 Ammonia Paper.

प्रश्न: एका प्रा.लि. कंपनीचे धंद्याचे एक युनिट महाराष्ट्र राज्यात आहे. त्याची 2015-16 या वर्षात एकूण खरेदी-विक्री 50 लाख रुपये आहे. त्यांचे धंद्याचे दुसरे युनिट गुजरात राज्यात आहे. वर्ष 2015-16 ची त्यांची उलाढाल 60 लाख रुपये आहे. दोन्ही युनिटची एकूण खरेदी आणि विक्री रु. 1 कोटींपेक्षा जास्त होते, अशा परिस्थितीत त्यांना व्हॅट ऑडिट करून घ्यावे लागले का?

उत्तर: व्हॅट कायद्याच्या कलम 61 प्रमाणे एकूण खरेदी-विक्रीमध्ये परप्रांतातील युनिटची खरेदी-विक्री विचारात घ्यावी लागत नाही. आपली महाराष्ट्र राज्यातील खरेदी-विक्री 2015-16 मध्ये रु. एक कोटीपेक्षा कमी आहे, त्यामुळे 2015-16 या वर्षासाठी आपणास व्हॅट ऑडिट करून घ्यावे लागणार नाही.

प्रश्न: आमचा हार्डवेअर मालामध्ये धंदा आहे. या मालाची मुख्यत: राज्यात विक्री होते. आता आम्हाला कर्नाटक राज्यातील व्यापार्‍यांकडून स्क्रू, नट आणि बोल्ट्स खरेदी करण्याची मागणी आहे. या बाबतीत त्यांचेकडून ‘सी’ फॉर्म मिळणार आहे. ‘सी’ फॉर्म मिळाल्यावर त्यावर आम्ही दोन टक्के मध्यवर्ती विक्रीकर भरु. आमचा मुख्य प्रश्‍न असा आहे की, आंतरराज्यीय विक्री केलेल्या वरील मालाच्या खरेदीवर भरलेल्या विक्रीकराचा सेटऑफ मिळेल का?

उत्तर: व्हॅट कायद्याच्या नियम 52 प्रमाणे आंतरराज्यीय विक्री केलेल्या मालाच्या खरेदीवर भरलेल्या कराचा संपूर्ण सेटऑफ मिळेल. आंतरराज्यीय विक्री करणार, त्या मालाच्या खरेदीच्या ‘टॅक्स इन्व्हॉईस‘ मध्ये विक्रीकर वेगळा वसूल केलेला असणे जरुरी आहे. करासह खरेदी बिलाच्या बाबतीत सेटऑफ मिळत नाही.

प्रश्न: आम्ही बंगळूर येथून ‘सी’ फॉर्मवर अगरबत्तीची खरेदी करतो. अगरबत्तीवर व्हॅट कायद्याच्या परिशिष्ट ए-55 प्रमाणे कराची माफी आहे. ‘सी’ फॉर्मवर त्याची खरेदी केली म्हणून त्याच्या राज्यातील विक्रीवर विक्रीकर भरावा लागेल का?

उत्तर: महाराष्ट्र व्हॅट कायद्याच्या परिशिष्ट ए-55 प्रमाणे अगरबत्तीवर कराची माफी आहे. त्यामुळे त्याची ‘सी’ फॉर्मवर खरेदी केली तरी त्याच्या राज्यातील विक्रीवर कलम 5 प्रमाणे कराची माफी आहे.

प्रश्न: आमचा पुण्यात कागदाचा व्यवसाय आहे. आम्ही मध्यप्रदेश राज्यातून कागदाची खरेदी करतो. खरेदी केलेल्या कागदाची डिलिव्हरी न घेता, लॉरी रिसीट ट्रान्स्फर करून पुणे येथील दुसर्‍या व्यापार्‍याला विक्री करतो. आम्ही मध्यप्रदेश येथील व्यापार्‍याला ‘सी’ फॉर्म देतो आणि त्यांच्याकडून ई-1 फॉर्म घेतो. पुणे येथील व्यापार्‍याला केलेल्या विक्रीबाबतीत मध्यवर्ती विक्रीकराची माफी घेण्यासाठी ‘सी’ फॉर्म घेणे आवश्यक आहे का? पुणे येथील व्यापार्‍यास पुणे येथील व्यापार्‍याकडून ‘सी’ फॉर्म देता येतो का?

उत्तर: आपण कागदाची मध्यप्रदेशातून खरेदी केल्यावर कागदाची डिलिव्हरी न घेता, लॉरी रिसीट पुणे येथील व्यापार्‍याला ट्रान्स्फर करून त्यांना त्यांची विक्री करता, अशा परिस्थितीत आपल्याला पुणे येथील व्यापार्‍याकडून मध्यवर्ती विक्रीकर कायद्याच्या कलम 6(2) प्रमाणे ‘सी’ फॉर्म घेणे आवश्यक आहे. याबाबतीत फूलचंद गुप्ता वि. आंध्रप्रदेश (1947) 104 एसटीसी 601 निर्णय पहावा.
वरीलप्रमाणे आंतरराज्यीय विक्रीबाबत पुणे येथील खरेदी करणार्‍या व्यापार्‍याला पुणे येथील विक्री करणार्‍या व्यापार्‍यास ‘सी’ फॉर्म देता येतो.

प्रश्न: माझा मुलगा मतिमंद आहे. त्याने व्होकेशनल ट्रेनिंग घेतले असून आता तो एका कंपनीत कामाला लागला आहे. त्याला व्यवसायकराची सवलत आहे का?

उत्तर: व्यवसायकर कायद्याच्या कलम 27ए मधील क्लॉज(ई) प्रमाणे मतिमंद मुलाच्या आई-वडील किंवा पालकांना व्यवसायकराची सवलत आहे. परंतु मतिमंद व्यक्तीला स्वत:ला व्यवसायकराची सवलत मिळत नव्हती. तथापि, वरील कलमात 26.6.2014 पासून केलेल्या बदलाप्रमाणे मतिमंद व्यक्तीच्या आई-वडील किंवा पालकांबरोबर मतिमंद व्यक्तीलाही व्यवसायकराची सवलत मिळेल.

प्रश्न: एका प्रा.लि. कंपनीमध्ये मी डायरेक्टर आहे. व्यवसायकर कायद्याखाली वार्षिक 2500 रुपये मी व्यवसायकर भरतो. 2015-16 या वर्षात दुसर्‍या एका कंपनीमध्येही डायरेक्टर म्हणून काम पहात आहे. नवीन कंपनीमध्ये मी डायरेक्टर असल्याने परत व्यवसायकर भरावा लागेल का?

उत्तर: आपण एका प्रा.लि. कंपनीमध्ये डायरेक्टर असल्याने व्यवसायकर भरला म्हणून दुसर्‍या कंपनीमध्ये डायरेक्टर झाल्या कारणाने आणखी व्यवसायकर भरावा लागणार नाही. कारण व्यवसायकर कायद्याचे कलम 3(2) मधील परंतुकेप्रमाणे एका व्यक्तीला कोणत्याही वर्षात 2500 रु. पेक्षा जास्त व्यवसायकर भरावा लागत नाही.