कायद्याचा सल्ला -> आयकर इ . प्रत्यक्ष करासंबंधी सल्ला

प्रश्न: मी एका कंपनीचे इक्विटी शेअर्स मार्च 2016 मध्ये खरेदी केले होते. ते शेअर्स मी डिसेंबर 2016 मध्ये विकले आहेत. शेअर्स विकून झालेल्या भांडवली नफ्यातून जीवन विमा, पी.पी.एफ. इत्यादीची कलम 80सी खाली, आरोग्य विम्याची कलम 80डी खाली वजावट मिळेल का? अल्पकालीन भांडवली तोटा असल्यास तो वजा (सेटऑफ) मिळेल का?

उत्तर: कंपन्यांचे इक्विटी शेअर्स विकून करदात्याला अल्प मुदतीचा भांडवली नफा झाला असेल आणि अशा व्यवहारावर रोखे व्यवहार कर (सिक्युरिटीज ट्रॅन्झॅक्शन टॅक्स) भरलेला असेल तर त्याची करपात्रता कलम 111ए च्या तरतुदींनुसार होते.
करदात्याला त्याच्या एकूण उत्पन्नावर भरावा लागणारा कर हा खालीलप्रमाणे असेल :
(1) अशा अल्प मुदतीच्या भांडवली नफ्यावर 15% दराने कर अधिक
(2) राहिलेल्या एकूण उत्पन्नावर (एकूण उत्पन्न वजा वरीलप्रमाणे अल्प मुदतीचा भांडवली नफा) नियमित दराने कर.
प्रकरण तख-अ ची वजावट घेताना करदात्याच्या ढोबळ उत्पन्नातून (ग्रॉस टोटल इन्कम) वर नमूद केलेला अल्प मुदतीचा भांडवली नफा वजा केला जाईल व राहिलेल्या उत्पन्नातून वजावट मिळेल. म्हणजेच अशा अल्प मुदतीच्या भांडवली नफ्यातून प्रकरण तख-अ ची वजावट मिळणार नाही. ज्या आर्थिक वर्षात अल्प मुदतीचा भांडवली नफा झाला आहे त्याच वर्षात अल्प मुदतीचे भांडवली नुकसान असल्यास ते अशा भांडवली नफ्यातून वजा (सेटऑफ) मिळेल. तसेच मागील 8 वर्षांपर्यंतचा पुढे ओढलेला अल्प मुदतीचा भांडवली तोटा हा अशा अल्प मुदतीच्या भांडवली नफ्यातून वजा मिळू शकेल.

प्रश्न: मला आर्थिक वर्ष 2016-17 मध्ये दोन लोकांकडून भेट (गिफ्ट) म्हणून रु. 40,000 आणि रु. 25,000 मिळाले आहेत. ते माझे नातलग नाहीत. प्रत्येक भेट रु. 50,000 पेक्षा कमी असल्याने ती भेट माझ्या उत्पन्नात मिळविली जाणार नाही ना?

उत्तर:

  • आयकर कलम 56(2)र्(ींळळ) दि. 1.10.2009 पासून कायद्यात समाविष्ट करण्यात आले आहे. या तरतुदीप्रमाणे एकूण रु. 50,000 पर्यंत बक्षीस रक्कम करमाफ धरली जाते. ही मर्यादा वर्षात मिळालेल्या एकूण रकमेसाठी आहे. एकूण रक्कम रु. 50,000 ची तरतूद दि. 1.4.2006 पासून कलम 56(2)र्(ींळळ) प्रमाणे लागू झालेली आहे. जी कलम 56(2)र्(ींळळ) मध्ये पण आहे. आपणास आर्थिक वर्ष 2016-17 मध्ये दोन वेगवेगळ्या व्यक्तींकडून अनुक्रमे रु. 40,000 आणि रु. 25,000 बक्षीस म्हणून मिळाले आहेत. या बक्षीसाची एकण रक्कम रु. 65,000 होते; म्हणजेच करमाफ मर्यादा रु. 50,000 पेक्षा ती जास्त होत असल्याने ती संपूर्ण रक्कम आयकरास पात्र राहील. ही रक्कम रु. 65,000 आपल्या अन्य करपात्र उत्पन्नातून मिळवून त्यावर आपणास आयकर भरावा लागेल.
  • प्रश्न: मी आकारणी वर्ष 2015-16 चे आयकर पत्रक दाखल करताना त्यामध्ये 15,360 रु. ची रिफंड रक्कम दाखविली होती. मला त्यापेक्षा जास्त रकमेची रिफंड ऑर्डर प्राप्त झाली आहे. जादा मिळालेली रक्कम करपात्र आहे का?

    उत्तर: आकारणी वर्ष 2015-16 च्या आयकर पत्रकात दाखविलेल्या रिफंड रकमेपेक्षा जादा रकमेची रिफंड ऑर्डर आपणास मिळाली आहे. जादा मिळालेली रक्कम ही आयकर कलम 244ए अनुसार व्याजाची रक्कम आहे. आकारणी वर्षाच्या पहिल्या तारखेपासून ते रिफंड मंजूर झाला त्या तारखेपर्यंत 0.5 टक्के प्रतिमहिना या दराने व्याज प्रत्येक महिना किंवा महिन्याच्या भागासाठी दिले जाते. असे रिफंडवर मिळालेले व्याज ‘अन्य स्रोतापासूनचे उत्पन्न’ या शीर्षकाखाली दाखवावे आणि हे व्याज करपात्र आहे. वित्त अधिनियम, 2016 अनुसार आयकर पत्रक कलम 139(1) मध्ये दिलेल्या मुदतीत दाखल केल्यास आकारणी वर्षाच्या 1 एप्रिलपासून रिफंड देण्याच्या तारखेपर्यंत व्याज दिले जाईल. वेळेत पत्रक दाखल न केल्यास आयकर पत्रक दाखल करण्याच्या तारखेपासून रिफंड देण्याच्या तारखेपर्यंत व्याज दिले जाईल.

    प्रश्न: माझ्या मालकीचे पुणे येथे एक घर आहे व त्या घरात मी स्वत: रहातो. माझे दुसरे घर नागपूर येथे आहे. नागपूर येथील घर मी 1990 मध्ये रु. 15 लाखाला खरेदी केले होते. ते घर मी रु. 50 लाखाला विकले आहे. या रकमेतून मी नवीन घर पुणे येथे खरेदी केल्यास मला भांडवली नफ्यातून सूट मिळेल का?

    उत्तर: निवासी घर विकून झालेला दीर्घ मुदतीचा भांडवली नफा नवीन निवासी घर खरेदी करण्यासाठी किंवा बांधण्यासाठी वापरल्यास आयकर कलम 54 खाली सूट मिळू शकते. वित्त (नं. 2) अधिनियम, 2014 अनुसार दिनांक 1.4.2015 पासून ‘‘भारतामध्ये एक निवासी घर’’ अशी शब्दरचना कलमात करण्यात आलेली आहे. पूर्वी ‘‘र ीशीशवशपींळरश्र र्हेीीश’’ अशी शब्दरचना असल्यामुळे नवीन एक घर खरेदीला सूट मिळेल किंवा एकापेक्षा जास्त घर खरेदी केले तरी सर्वांना सूट मिळेल याबाबतीत दुमत होते. हा गोंधळ संपुष्टात आणण्यासाठी नवीन ‘‘एक घर’’ असा बदल केलेला आहे. आपण नागपूर येथील घर विकले आहे आणि पुणे येथे एक नवीन घर खरेदी करणार आहात. आयकर कलम 54 मधील इतर सर्व अटींची पूर्तता केल्यास आपल्याला या कलमाखाली सूट मिळेल. आपण दोन घरांचे मालक होता (पुणे व नागपूर) यामुळे सूट घेण्यात कोणतीही अडचण येणार नाही. कारण कलम 54 मध्ये अशी कोणतीही अट नाही की करदाता एकापेक्षा जास्त घराचा मालक असू नये. अशी अट कलम 54एफ मध्ये आहे.

    प्रश्न: मला पेटंटपासून रॉयल्टीचे उत्पन्न मिळते. या उत्पन्नातून आयकरात काही सवलत देण्यात आली आहे का?

    उत्तर: वित्त अधिनियम, 2016 अनुसार आयकर कायद्यात नवीन कलम 115बीबीएफ चा समावेश करण्यात आला आहे. पेटंटपासून मिळणार्‍या उत्पन्नावरील आयकरसंबंधीची ही तरतूद आकारणी वर्ष 2017-18 पासून लागू करण्यात आली आहे. ज्या पात्र करदात्याच्या एकूण उत्पन्नात भारतात विकसित व नोंदणीकृत पेटंटपासून मिळणारी रॉयल्टी उत्पन्नाचा समावेश आहे त्याला खालीलप्रमाणे आयकर भरावा लागेल : (र) पेटंटपासून मिळणार्‍या रॉयल्टी उत्पन्नावर 10 टक्के दराने आणि (ल) करदात्याच्या एकूण उत्पन्नातून वर (र) मध्ये नमूद केलेले उत्पन्न वजा केल्यानंतर येणार्‍या उत्पन्नावर नियमित दराने आयकर. (र) अधिक (ल) असा एकूण कर भरावा लागेल. रॉयल्टी उत्पन्नातून कोणताही खर्च किंवा वजावट मिळणार नाही. करदाता पेटंटपासून उत्पन्नावर कलम 115बीबीएफ प्रमाणे कर भरण्याच्या पर्यायाचा कलम 139(1) खाली संबंधित मागील वर्षासाठी आयकर पत्रक दाखल करण्याच्या शेवटच्या तारखेला किंवा त्यापूर्वी, नमूद पद्धतीने वापर करू शकतो. करदात्याने कोणत्याही मागील वर्षात कलम 115बीबीएफ प्रमाणे पेटंट उत्पन्नावर कर भरण्याचा पर्याय स्वीकारला आणि त्यापुढील लागून 5 आकारणी वर्षात कलम 115बीबीएफ प्रमाणे कर भरला नाही तर ज्या वर्षात कलम 115बीबीएफ प्रमाणे कर भरला नाही त्यापुढील 5 आकारणी वर्षात करदाता कलम 115बीबीएफ मधील तरतुदींचा फायदा घेऊ शकणार नाही. ‘‘पात्र करदाता’’ म्हणजे भारतीय निवासी व्यक्ती आणि जी पेटंटी आहे. ‘‘पेटंट’’ची व्याख्या पेटंट अ‍ॅक्ट च्या कलम 2(1) क्लॉज (एम) अनुसार घेतली जाईल. ‘‘पेटंटी’’ म्हणजे अशी व्यक्ती ज्याने संशोधन केले आहे आणि पेटंट कायदा 1970 अनुसार पेटंटवर ज्याचे नाव आहे तो व अशा सर्व व्यक्ती (एकापेक्षा जास्त असल्यास)

    प्रश्न: हिंदू अविभक्त कुटुंबाची शेतजमीन शहरी भागातील आहे. सदर जमीन सरकारी विकास प्रकल्पासाठी सक्तीने संपादित केली गेली असून त्यापोटी नुकसान भरपाई मिळाली आहे. सदर भांडवली नफा आयकर मुक्त आहे काय?

    उत्तर: एखाद्या व्यक्तीची किंवा हिंदू अविभक्त कुटुंबाची कलम 2(14)(ळळळ)(ए) किंवा(बी) मध्ये नमूद केल्याप्रमाणे शहरी भागातील शेतजमीन असल्यास आणि ती सरकारी प्रकल्पासाठी संपादित केली गेली व तिची नुकसान भरपाई 31.3.2004 नंतर मिळाली असल्यास उद्भवणारा भांडवली नफा पूर्णत: करमुक्त असतो. आयकर कलम 10(37) इतकेच नव्हे तर सदर भूसंपादनाबद्दल कोर्टाने वाढीव नुकसान भरपाई दिल्यास ती सुद्धा आयकर मुक्त असते.

    प्रश्न: आमची भागीदारी असून मार्केट यार्डमध्ये धान्याचा व्यापार आहे. दलालांमार्फत मालाची खरेदी-विक्री होते. त्याबद्दल त्यांचा वार्षिक हिशोब करून कमिशन दिले जाते. यातून मुळातून करकपात करावी लागेल का? असल्यास त्याची मर्यादा आणि दर काय आहे?

    उत्तर: आयकर कलम 194एच अनुसार वैयक्तिक व्यक्ति किंवा हिंदू अविभक्त कुटुंब सोडून कोणत्याही व्यक्तीने आर्थिक वर्षात रु. 15,000 पेक्षा जास्त कमिशन किंवा ब्रोकरेज देताना मुळातून करकपात (टी.डी.एस.) करणे बंधनकारक आहे. रक्क्कम खात्याला जमा करताना किंवा अदा करताना (पेमेंट) यापैकी जे प्रथम असेल तेव्हा करकपात करावी लागेल. दिनांक 1.6.2016 पासून ही मर्यादा रु. 15,000 करण्यात आली आहे. त्यापूर्वी ही मर्यादा रु. 5,000 एवढी होती. वैयक्तिक व्यक्ति किंवा हिंदू अविभक्त कुटुंब यांना मागील आर्थिक वर्षासाठी कलम 44एबी अनुसार टॅक्स ऑडिट लागू असल्यास त्यांना पुढील वर्षात टी.डी.एस. च्या तरतुदी लागू होतील. दिनांक 1.6.2016 पासून मुळातून करकपातीचा दर 5 टक्के करण्यात आला आहे. त्यापूर्वी करकपातीचा दर 10 टक्के होता.

    प्रश्न: आमची कंपनी काही मोठ्या उत्पादक कंपन्यांना सेवा पुरवते. आमच्या कंपनीतील कर्मचार्‍यांच्या भविष्य निर्वाह निधीमध्ये नियोक्त्याने (एम्प्लॉयर्स) द्यावयाच्या अंशदानाची (कॉन्ट्रीब्यूशन) मोठी रक्कम आम्ही भरलेली आहे. तसेच कर्मचार्‍यांना बोनसपोटीही रक्कम दिलेली आहे. उपरोक्त खर्च आम्ही प्रत्यक्षपणे केलेला आहे. सदर खर्चावर आम्हाला आयकरात वजावट घेता येईल काय? त्यासंबंधातील आयकर कायद्याच्या तरतुदी काय आहेत?

    उत्तर: आपण केलेल्या उपरोक्त खर्चांवर आयकर कायद्याच्या कलम 43बी प्रमाणे वजावट मिळू शकते. कलम 43बी च्या तरतुदीनुसार पुढील खर्चावर रक्कम प्रत्यक्ष अदा झाल्यास (पेमेंट) आयकरात वजावट मिळू शकते : (1) कोणत्याही कायद्यांतर्गत भरलेला कर, ड्यूटी, सेस (अधिभार) किंवा (2) कंपनीचे मालक या नात्याने कर्मचार्‍यांच्या भविष्य निर्वाह निधीमध्ये भरलेली रक्कम, तसेच ग्रॅच्युईटी किंवा सुपर अ‍ॅन्युएशन फंडातील रक्कम किंवा कर्मचार्‍यांच्या कल्याणासाठी इतर कोणत्याही फंडात भरलेली रक्कम (3) कलम 36(1)(ळळ) मध्ये नमूद असलेला कर्मचार्‍यांना दिला जाणारा बोनस किंवा कमिशन. (4) पब्लिक फायनान्शियल इन्स्टिट्यूट, स्टेट फायनान्शियल इन्स्टिट्यूट किंवा स्टेट फायनान्शियल कॉर्पोरेशन यांच्याकडून घेतलेल्या कर्जावरील व्याजाचे भुगतान. (5) रिझर्व्ह बँकेने अधिसूचित केलेल्या बँकेकडून घेतलेल्या कोणत्याही कर्ज किंवा उधार (लोन किंवा अ‍ॅडव्हान्स रकमेवरील व्याज. (6) कर आकारणी वर्ष 2002-03 पासून कर्मचार्‍यांनी रजेच्या बदल्यात घेतलेल्या रकमा (एनकॅशमेंट ऑफ लीव्ह) उपरोक्त सर्व खर्चावर कलम 43बी प्रमाणे आयकर वजावट लागू होते. आयकर कलम 43बी अनुसार ज्या आर्थिक वर्षाशी वरील खर्च संबंधित आहेत त्या आर्थिक वर्षात खर्च प्रत्यक्ष अदा (पेमेंट) झाला असेल तर त्याची वजावट मिळेल. संबंधित आर्थिक वर्षात रक्कम अदा झाली नसेल परंतु कलम 139(1) खाली आयकर पत्रक दाखल करण्याच्या तारखेपर्यंत रक्कम अदा झाली असेल तर त्याच आकारणी वर्षात सूट मिळेल. या मुदतीपूर्वी रक्कम अदा झाली नाही तर संबंधित आकारणी वर्षासाठी खर्च नामंजूर होईल आणि पुढील ज्या वर्षात रक्कम अदा होईल त्या वर्षात वजावट मिळेल. व्यक्तीने जमाखर्चाची कोणतीही पद्धती वापरली असेल तरीही हा नियम लागू होतो.

    प्रश्न: माझी मुलगी रोटरी यूथ एक्सचेंज कार्यक्रमानुसार 1 वर्षासाठी अमेरिकेला गेलेली आहे. (ऑगस्ट 16 ते जुलै 17) तिचे भारतात मिळणारे व्याजाचे उत्पन्न (आर्थिक वर्ष 2016-17) तिच्या वडिलांच्या (माझ्या) उत्पन्नात मिळवावे लागेल का? ती पहिल्यांदाच परदेशात गेली आहे.

    उत्तर: आपली मुलगी रोटरी यूथ एक्सचेंज कार्यक्रमानुसार 1 वर्षासाठी अमेरिकेला गेलेली आहे. तिला भारतात व्याजाचे उत्पन्न आहे. आपण आपल्या मुलीचे वय प्रश्‍नात नमूद केलेले नाही. आपली मुलगी अज्ञान आहे (वय 18 वर्षांपेक्षा कमी) असे गृहीत धरल्यास आयकर कलम 64(1ए) अनुसार तिला मिळणारे व्याजाचे उत्पन्न तिची आई किंवा वडील ज्यांचे उत्पन्न जास्त आहे त्यांच्या उत्पन्नात मिळविले जाईल. या कलमानुसार अज्ञान पाल्याचे उत्पन्न पालकांच्या उत्पन्नात मिळविले जाते. आपली मुलगी 1 वर्षासाठी परदेशात चालली आहे त्याचा परिणाम होणार नाही. आपली मुलगी सज्ञान आहे असे गृहीत धरल्यास तिला मिळणारे व्याजाचे उत्पन्न तिचे स्वत:चेच धरले जाईल व ते पालकाच्या उत्पन्नात मिळविले जाणार नाही. आयकर कलम 6(1)(सी) अनुसार व्यक्ती संबंधित वर्षामध्ये भारतामध्ये 60 दिवस किंवा त्यापेक्षा जास्त दिवस आहे आणि संबंधित वर्षापूर्वीच्या मागील चार वर्षांमध्ये 365 दिवस किंवा त्यापेक्षा जास्त दिवस भारतात असल्यास ती व्यक्ती भारतातील निवासी धरली जाते. आपली मुलगी आर्थिक वर्ष 2016-17 मध्ये 60 दिवसांपेक्षा जास्त दिवस भारतात होती आणि आर्थिक वर्ष 2012-13 ते 2015-16 या काळात 365 दिवसांपेक्षा जास्त दिवस भारतात होती. त्यामुळे ती भारतीय निवासी धरली जाईल. तिला मिळालेले सर्व उत्पन्न भारतात करपात्र होईल. व्याजाचे उत्पन्न भारतात मिळाले आहे किंवा प्राप्त झाले आहे. त्यामुळे व्यक्ती निवासी किंवा अनिवासी असली तरी असे उत्पन्न भारतातच करपात्र होते. आपली सज्ञान मुलगी परदेशात गेली आहे या कारणास्तव तिला मिळालेले व्याजाचे उत्पन्न तिच्या वडिलांच्या उत्पन्नात मिळविले जाणार नाही.

    प्रश्न: माझ्या पत्नीच्या एकटीच्या नावाने घर खरेदी केले आहे. माझा सहमालक म्हणूनही खरेदी खतात उल्लेख नाही. या घरासाठी घेतलेल्या गृहकर्जाची परतफेड मी माझ्या उत्पन्नातून केल्यास मला त्याची वजावट मिळेल का?

    उत्तर: आपली पत्नी घराची मालक आहे. आपण घराचे मालक किंवा सहमालक नाही. गृहकर्जावरील व्याजाची आयकर कलम 24(बी) खाली वजावट मिळते. तसेच कलम 80सी प्रमाणे गृहकर्जावरील मुद्दल परतफेडीची इतर अटींची पूर्तता केल्यास वजावट मिळते. परंतु आपण घराचे मालक किंवा सहमालक नसल्याने गृहकर्जाची परतफेड आपण स्वत:च्या उत्पन्नातून करूनही आपल्याला कलम 24(बी) खाली व्याजाची किंवा कलम 80सी खाली मुद्दलाची वजावट मिळणार नाही.


    प्रश्न: माझा कटलरीचा घाऊक व्यवसाय आहे. मी दरवर्षी आयकर कलम 44एडी खाली 8% नफा दाखवून आयकर पत्रक दाखल करतो. पत्रक दाखल करताना आयकर भरतो. माझ्यासारख्या गृहीत उत्पन्न दाखविणार्‍या करदात्यांना आगाऊ आयकर भरावा लागेल (अ‍ॅडव्हान्स टॅक्स) असा कायद्यात बदल झाला आहे का?

    उत्तर: आयकर कलम 208 अनुसार एखाद्या आर्थिक वर्षातील उत्पन्नावर देयकर रु. 10,000 किंवा त्यापेक्षा जास्त येत असल्यास करदात्याला आगाऊ आयकर भरणे आवश्यक आहे. आयकर कलम 44एडी अनुसार पात्र करदाता विक्री किंवा उलाढालीच्या 8% निव्वळ नफा दाखवून आयकर पत्रक दाखल करू शकतो. या कलमातील उपकलम (4) अनुसार प्रकरण दतखख-उ च्या आगाऊ आयकरासंबंधीच्या तरतुदी अशा पात्र करदात्याला लागू होणार नाहीत अशी तरतूद होती. म्हणजेच पात्र करदात्याला पात्र धंद्यापासून मिळणार्‍या उत्पन्नावर आगाऊ आयकर भरावा लागत नव्हता. वित्त अधिनियम 2016 अनुसार हे उपकलम (4) रद्द झाले आहे. आयकर कलम 211 च्या उपकलम (1) मध्ये आगाऊ आयकराचे हप्ते आणि त्यांच्या तारखा याबद्दलची माहिती आहे. वित्त अधिनियम 2016 अनुसार दिनांक 1.6.2016 पासून सुधारित उपकलम (1) लागू झाले आहे. सुधारित कलम 211(1)(ल) अनुसार आयकर कलम 44एडी खाली पात्र धंद्यापासून अंदाजित उतत्पन्न दाखविणार्‍या पात्र करदात्यांना संपूर्ण आगाऊ आयकर एका हप्त्यात आर्थिक वर्षात 15 मार्च किंवा त्यापूर्वी भरावा लागेल. त्यामुळे आपल्याला आकारणी वर्ष 2017-18 साठी पात्र व्यवसायापासून गृहीत उत्पन्नावर अंदाजित देयकर रु. 10,000 किंवा जास्त असेल तर आपल्याला 15 मार्च 2017 रोजी किंवा त्यापूर्वी संपूर्ण 100% आगाऊ कर एका हप्त्यात भरावा लागेल.

    प्रश्न: आमची प्रायव्हेट लिमिटेड कंपनी असून आकारणी वर्ष 2016-17 चे आमचे ढोबळ उत्पन्न (ग्रॉस टोटल इन्कम) रु. 13,30,058 एवढे आहे. आम्ही वेगवेगळ्या धर्मादाय संस्थांना (चॅरिटेबल ट्रस्ट) रु. 3,11,651 एवढ्या देणग्या दिल्या आहेत. संस्थांनी आम्हाला त्याबद्दल पावत्या दिल्या आहेत. त्यावर त्यांचा पॅन आणि कलम 80जी खाली मिळालेले प्रमाणपत्र छापलेले आहे. आम्हाला देणगीवर किती वजावट मिळेल?

    उत्तर:

  • कोणत्याही करदात्याने आयकर कायद्यान्वये मान्यताप्राप्त असलेल्या संस्थांना देणगी दिल्यास दिलेल्या देणगीची वजावट, देणार्‍या व्यक्तीच्या ढोबळ उत्पन्नातून मिळते. यासाठी प्रथम कलम 80जी मध्ये नमूद केलेल्या संस्थांना दिलेल्या एकूण देणगीची बेरीज केली जाते. ही बेरीज वजावट घेण्यास पात्र होणारी रक्कम ठरते. यानंतर करदात्याच्या एकूण ढोबळ उत्पन्नातून खालील रक्कम वजा केली जाते.
    (1) कलम 80सीसीसी ते कलम 80यू ची वजावट केल्यानंतर येणारी रक्कम (परंतु कलम 80जी ची वजावट घेण्यापूर्वी)
    (2) ज्या रकमेवर (उत्पन्नावर) आयकर द्यावयाचा नाही.
    (3) दीर्घकालीन भांडवली नफा, अल्प मुदतीचा भांडवली नफा ज्यावर कलम 111ए खाली कर भरला आहे.
    (4) कलम 115ए, 115एबी, 115एसी, 115एडी, 115डी मध्ये नमूद केलेले उत्पन्न.
    ढोबळ उत्पन्नातून वरील उत्पन्न वजा जाता राहणार्‍या रकमेच्या 10% रक्कम म्हणजे या कलमासाठी वजावट पात्र रक्कम होय. कलम 80जी मध्ये नमूद काही देणग्यांना रकमेच्या 100% वजावट मिळते. याशिवाय इतर देणग्यांना 50% वजावट मिळते. आपली गणना खालीलप्रमाणे होईल. एकूण ढोबळ उत्पन्न रु. 13,30,058 वजा : धर्मादाय संस्थांना दिलेल्या देणग्या रु. 3,11,651 किंवा रु. 13,30,058 च्या 10% म्हणजेच रु. 1,33,006 यापैकी कमी असलेल्या रकमेच्या 50% (कलम 80जी खाली वजावट) रु. 66,503 एकूण उत्पन्न रु. 12,63,555 आपल्याला रु. 3,11,651 दिलेल्या देणगीवर कलम 80जी खाली फक्त उत्पन्नातून रु. 66,503 एवढी वजावट मिळेल.
  • प्रश्न: माझा स्वत:चा व्यवसाय आहे. मी स्वत: राहण्यासाठी बंगला बांधत आहे. बांधकामाचे कार्य कॉन्ट्रॅक्टरला दिले आहे. आतापर्यंत त्याला रु. 65 लाख अकौंट पेयी चेकने अदा केले आहेत. एकूण करार रु. 80 लाखाचा आहे. कॉन्ट्रॅक्टरला रक्कम देताना मुळातून करकपात करणे आवश्यक होते का? असल्यास आता संपूर्ण रकमेवर टी.डी.एस. कापू का?

    उत्तर: आयकर कलम 194सी मध्ये कॉन्ट्रॅक्टरला रक्कम अदा करताना मुळातून करकपात करण्याबद्दलच्या तरतुदी आहेत. व्यक्ति किंवा हिंदू अविभक्त कुटुंबाच्या बाबतीत ज्या वर्षात कॉन्ट्रॅक्टरची रक्कम खात्याला जमा केली आहे किंवा अदा केली आहे, त्यापूर्वीच्या लागून असलेल्या आर्थिक वर्षाला कलम 44एबी क्लॉज (र) किंवा क्लॉज (ल) अनुसार टॅक्स ऑडिट लागू असल्यास टी.डी.एस. ची तरतूद लागू होते म्हणजे टी.डी.एस. कापून घ्यावा लागतो. पूर्वीच्या मागील वर्षात टॅक्स ऑडिट लागू नसल्यास व्यक्ति किंवा हिंदू अविभक्त कुटुंबाने टी.डी.एस. कापण्याची आवश्यकता नाही. कलम 194सी उपकलम (4) अनुसार व्यक्ति किंवा हिंदू अविभक्त कुटुंबाने वैयक्तिक हेतूसाठी कॉन्ट्रॅक्टरला रक्कम देताना मुळातून करकपात करण्याची आवश्यकता नाही. आपण स्वत:च्या रहाण्यासाठी बंगला बांधत आहात व त्यासाठी कॉन्ट्रॅक्टरला रक्कम अदा केली आहे याचा व्यवसायाशी संबंध नाही. आपले वैयक्तिक कारण/हेतू आहे, म्हणून आपण टी.डी.एस. कापण्याची आवश्यकता नाही.

    प्रश्न: मला माझ्या एकसष्टी निमित्त मिळालेल्या रु. 61,000 या आर्थिक भेटीवर कशाप्रकारे कर आकारणी होईल? दुसर्‍या शब्दात सांगायचं तर करपात्र आर्थिक स्वरूपाच्या भेटीची कमाल मर्यादा रु. 50,000 आहे. मग मला 61,000 वजा 50,000 म्हणजे रु. 11,000 एवढी रक्कम करपात्र असेल की रु. 61,000?

    उत्तर: कुठल्याही आर्थिक देवघेवीशी प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष संबंध नसलेल्या आर्थिक भेटीची रक्कम रु. 50,000 पेक्षा जास्त असेल तर ती संपूर्ण रक्कम करपात्र ठरते. आपल्याला मिळालेली आर्थिक भेट 61,000 रु. ही 50,000 या रकमेपेक्षा जास्त असल्याने ती पूर्ण रक्कम म्हणजेच रु. 61,000 आपल्या करपात्र उत्पन्नात मिळविली जाईल.

    प्रश्न: मी एक घर रु.70 लाखाला विकले आहे. घर विक्रीतून आलेल्या रकमेपैकी प्रत्येकी 10 लाख रुपये मी माझ्या मुलाला (वय 21) आणि मुलीला (वय 18) भेट म्हणून देणार आहे. ते त्यांचे उत्पन्न धरले जाईल का? त्यांनी ही रक्कम बँकेत मुदत ठेवीमध्ये गुंतवल्यास मिळणारे व्याज त्यांचे उत्पन्न धरले जाईल किंवा माझे उत्पन्न धरले जाईल?

    उत्तर: आयकर कलम 56(2)र्(ींळळ) मधील ‘‘नातेवाईक’’ या शब्दाच्या व्याख्येनुसार आई किंवा वडिलांकडून मुलाला किंवा मुलीला मिळालेली भेट करमाफ आहे. त्यामुळे आपण आपल्या मुलाला आणि मुलीला रु. 10 लाख प्रत्येकी भेट देणार आहात ते त्यांचे उत्पन्न धरले जाणार नाही. त्यांनी ही रक्कम बँकेत मुदत ठेवीमध्ये गुंतवल्यास त्यावर मिळणारे व्याज हे मुलाचे आणि मुलीचे वैयक्तिक उत्पन्न धरले जाईल. आयकर कलम 64(1ए) अनुसार अज्ञान अपत्याला मिळणारे उत्पन्न त्याचे आई किंवा वडील ज्यांचे उत्पन्न जास्त असेल त्यांच्या उत्पन्नात मिळविले जाते, परंतु आपला मुलगा आणि मुलगी सज्ञान आहेत म्हणून त्यांचे उत्पन्न आपल्या उत्पन्नात मिळविले जाणार नाही.

    प्रश्न: माझी एक शेतजमीन होती जी दिनांक 15.1.2008 रोजी मी बिगर शेती (एन.ए.) करून घेतली. बिल्डरसोबत विकसन करार (डेव्हलपमेंट अ‍ॅग्रीमेंट) करून 2008 मध्ये जमीन बिल्डरला दिली. दिनांक 29.3.2010 रोजी मला करारानुसार 2 फ्लॅटचा ताबा मिळाला. ऑक्टोबर 2016 मध्ये यापैकी एक फ्लॅट रु. 45 लाखाला विकला आहे. यावर मला कर भरावा लागेल का?

    उत्तर: आपल्याला विकसन करारातील अटींनुसार 29.3.2010 रोजी 2 फ्लॅट बिल्डरकडून मिळाले होते. त्यापैकी एक फ्लॅट आपण ऑक्टोबर 2016 मध्ये विकला आहे. हे घर विकून आपल्याला दीर्घ मुदतीचा भांडवली नफा होईल. भांडवली नफ्यावर आपल्याला 20 टक्के दराने आयकर भरावा लागेल. आयकर कलम 54ईसी अनुसार घर हस्तांतर केल्याच्या तारखेपासून 6 महिन्यात आपण भांडवली नफ्याची रक्कम कलमातील नमूद बाँडमध्ये गुंतविल्यास आपल्याला भांडवली नफ्यातून सूट मिळू शकते. आयकर कलम 54 अनुसार घर विकून झालेला दीर्घ मुदतीचा भांडवली नफा आपण नवीन घर खरेदीसाठी वापरल्यास भांडवली नफ्यातून सूट मिळेल. ही सूट मिळण्यासाठी जुने घर हस्तांतर केल्याच्या तारखेपासून 2 वर्षात नवीन घर खरेदी करावे लागेल किंवा 3 वर्षात नवीन घर बांधावे लागेल.

    प्रश्न:आम्ही मे 2016 मध्ये नवीन मशिनरी खरेदी केली आहे. आम्ही स्पेअर पार्ट्सचे उत्पादन करणार आहोत. मशिनरीवर घसारा घेण्यासाठी आयकर कायद्यात कोणत्या तरतुदी आहेत?

    उत्तर: आपण स्पेअर पार्ट्सचे उत्पादन करणार आहात व त्यासाठी आपण मे2016 मध्ये नवीन मशिनरी खरेदी केली आहे. घसारा तक्त्यानुसार आपल्याला मशिनरीच्या किंमतीवर नियमित 15% दराने घसारा मिळेल. याशिवाय मशिनरीच्या प्रत्यक्ष किंमतीवर 20% वाढीव / अतिरिक्त वजावट आपल्याला आयकर कायद्याच्या कलम 32(1)(ळळर) प्रमाणे मिळू शकते पण त्यासाठी आपल्याला पुढील अटी पूर्ण कराव्या लागतील. नवीन औद्योगिक कंपनीमध्ये अशी मशिनरी बसवली असेल तर उत्पादन ज्यावर्षी सुरू होईल त्या आर्थिक वर्षात घसार्‍याची वजावट घेता येईल.
    वरीलप्रमाणे वाढीव घसारा घ्यायचा असेल तर खालील गोष्टींची पूर्तता करावे लागते :
    (1) नवीन प्लांट व मशिनरी वस्तू उत्पादनासाठी नवीन औद्योगिक उपक्रमांमध्ये किंवा उपक्रमाच्या मोठ्या प्रमाणात होणार्‍या वाढीसाठी करण्यात आलेल्या योजनेअंतर्गत 31 मार्च 2005 नंतर बसवण्यात आलेली असावी.
    (2) अशी नवीन मशिनरी बसविण्यापूर्वी ती भारतात किंवा भारताबाहेर वापरलेली नसावी.
    (3) अशी मशिनरी कार्यालय, राहते घर किंवा गेस्ट हाऊस इत्यादी ठिकाणी बसवलेली नसावी.
    (4) अशी नवीन मशिनरी कार्यालयीन उपयोगाची वस्तू किंवा रस्ते वाहतुकीचे वाहन असू नये.
    (5) अशा मशिनरीपासून मागील कोणत्याही वर्षी घसारा किंवा इतर वजावट धंद्यापासूनच्या उत्पन्नावर घेतलेली नसावी.
    (6) इमारत व फर्निचर यांना वाढीव घसारा मिळत नाही.
    (7) जुनी मशिनरी किंवा प्लांट यांना वाढीव घसारा मिळत नाही.
    (8) कलम 32(1) च्या दुसर्‍या परंतुकाप्रमाणे करदात्याने नवीन प्लांट व मशिनरी मागील वर्षात 180 दिवसांपेक्षा कमी वापरली तर 50% अतिरिक्त घसारा मिळतो. परंतु नव्या तरतुदींमध्ये असा भेदभाव नसून या तरतुदी प्रमाणे नवीन प्लांट व मशिनरी यांचा वापर 180 दिवसांपेक्षा कमी झाल्यास उर्वरित 50% घसार्‍याची वजावट ज्यावर्षी मशिनरी खरेदी केली आहे त्याच्या लगेचच नंतर येणार्‍या वर्षात दिली जाईल. ही तरतूद आकारणी वर्ष 2016-17 पासून लागू झाली आहे.

    प्रश्न: माझे वय 70 आहे. मला बँक मुदत ठेवींपासून रु. 5 लाखापर्यंत व्याजाचे उत्पन्न मिळते. वयोमानानुसार होणार्‍या रोगांवर माझा व माझ्या पत्नीचा साधारणत: रु. 50,000 वार्षिक खर्च होतो. औषधांची सर्व बिले जपून ठेवली आहेत. माझ्या व्याजाच्या उत्पन्नातून औषधोपचाराचा खर्च वजा मिळेल का?

    उत्तर: आपला व आपल्या पत्नीचा नियमित औषधोपचारावर जो खर्च होतो त्याची उत्पन्नातून वजा घेण्याची तरतूद आयकर कायद्यात नाही. त्यामुळे आपल्याला औषधांचा खर्च व्याजाच्या उत्पन्नातून वजा मिळणार नाही. आयकर कायद्याच्या कलम 80डी अनुसार आरोग्य विमा हप्त्याची वजावट मिळते. आयकर कलम 80डीडीबी अनुसार काही विशिष्ट रोगांच्या औषधोपचारावर होणार्‍या खर्चाची वजावट मिळते. कलम 80डीडीबी खाली कोणत्या रोगांवर होणार्‍या खर्चाची वजावट मिळेल त्या रोगांची माहिती आयकर नियम 11डी(1) मध्ये दिलेली आहे.

    प्रश्न: व्यक्ती आणि एच.यू.एफ. यांना मिळालेली आर्थिक स्वरूपाची भेट काही कारणांनी करपात्र ठरते, त्याचप्रमाणे काही कारणांनी ती करमुक्त सुद्धा ठरते, ती कारणे कोणती?

    उत्तर: प्रथम अशी आर्थिक भेट करपात्र कोणत्या अटींमुळे होते ते पाहू. व्यक्ती किंवा एच.यू.एफ. यांना मिळालेली आर्थिक भेट ही कोणत्याही मोबदल्याशिवाय मिळालेली असावी. त्याचप्रमाणे मिळालेल्या आर्थिक भेटीची रक्कम त्या कर-आकारणी वर्षात रु. 50,000 पेक्षा अधिक असल्यास ती आर्थिक भेट करपात्र ठरते. आर्थिक स्वरूपाची भेट ही रोख, चेक, ड्राफ्ट इत्यादी स्वरूपात मिळालेली असू शकते.
    याउलट, अशी आर्थिक भेट काही अटींमुळे करपात्र ठरत नाही. त्या अटी पुढीलप्रमाणे आहेत :
    (1) अशी आर्थिक भेट निकटच्या नातेवाईकांनी दिलेली असावी ज्यामध्ये व्यक्तिचा पती किंवा पत्नी, व्यक्तीचा भाऊ-बहिण, व्यक्तीच्या पती किंवा पत्नी यांचा भाऊ किंवा बहिण, व्यक्तीच्या माता-पित्यांचे भाऊ-बहिण, व्यक्तीचे पूर्वज किंवा वंशज, व्यक्तीच्या पती किंवा पत्नी यांचे पूर्वज किंवा वंशज यांचा समावेश होतो. वर नमूद केलेल्या व्यक्तींच्या पती किंवा पत्नीचाही यामध्ये समावेश होतो. हिंदू अविभक्त कुटुंबाच्या बाबतीत कुटुंबातील कोणत्याही सदस्याकडून मिळालेली भेट करमुक्त आहे.
    (2) अशी आर्थिक भेट व्यक्तीच्या विवाहा प्रित्यर्थ मिळाली असेल.
    (3) अशी आर्थिक भेट मृत्यूपत्र किंवा वारसापत्र यामुळे मिळाली असेल.
    (4) दात्याच्या किंवा दानकर्त्याच्या संभावित मृत्युसमयी अशी आर्थिक भेट मिळाली असेल.
    (5) आयकर कायद्याच्या कलम 10(20) च्या स्पष्टीकरणामध्ये निर्दिष्ट केलेल्या स्थानिय प्राधिकार्‍यांकडून अशी आर्थिक भेट मिळाली असेल.
    (6) फंड, प्रतिष्ठान, विद्यापीठ किंवा तत्सम शैक्षणिक संस्था, हॉस्पिटल, किंवा तशा स्वरूपाच्या वैद्यकीय संस्था, न्यास (ट्रस्ट) किंवा आयकर कायद्याच्या कलम 10 (23सी) मध्ये उल्लेख असलेल्या संस्था, वरील सर्वांकडून मिळालेली आर्थिक भेट किंवा रक्कम.
    (7) आयकर कायद्याच्या कलम 12एए नुसार नोंदित ट्रस्ट किंवा संस्था यांच्याकडून मिळालेली आर्थिक भेट.
    (8) कलम 47 च्या क्लॉज र्(ींळलल) किंवा क्लॉज र्(ींळव) किंवा क्लॉज र्(ींळळ) खाली जे व्यवहार हस्तांतर धरले जात नाहीत.
    वरील सर्व अटींची पूर्तता करणारी आर्थिक भेट करमुक्त असते.

    प्रश्न: मी दहा वर्षांपूर्वी विकत घेतलेल्या दुकानाच्या जागेवर घसारा घेतलेला आहे. सदर दुकान विकून मला नफा झालेला आहे. संबंधित नफा मी कुठे गुंतवावा म्हणजे आयकरात वजावट मिळेल?

    उत्तर: आपण 10 वर्षांपूर्वी घेतलेले दुकान विकून आपणास भांडवली नफा झाला आहे. आयकर कलम 50 अनुसार असा नफा हा अल्प मुदतीचा नफा धरला जातो. मात्र आपण आयकर कायद्याच्या कलम 54ईसी मध्ये नमूद केलेल्या योजनेत भांडवली नफ्याची रक्कम गुंतविल्यास करपात्र उत्पन्नात वजावट मिळू शकते. घसारा घेतलेली मालमत्ता 3 वर्षांपेक्षा जास्त काळ करदात्याकडे असल्यास ती दीर्घ मुदतीची मालमत्ता असते त्यामुळे अशी दीर्घ मुदतीची भांडवली मालमत्ता विकून होणारा नफा कलम 54ईसी खालील योजनेत गुंतवून त्याचा लाभ घेता येऊ शकतो. दुकान विकल्यापासून सहा महिन्यांच्या आत गुंतवणूक करावी लागते. ‘रूरल इलेक्ट्रिफिकेशन कॉर्पोरेशन लि.’ आणि ‘नॅशनल हायवे अ‍ॅथॉरिटी ऑफ इंडिया’ या दोन संस्थांचे बाँड्स खरेदी करता येतील. जास्तीत जास्त रु. 50 लाखांपर्यंत गुंतवणूक करता येते. यातील गुंतवणुकीची कालमर्यादा कमीत कमी 3 वर्षे असते. यावर मिळणारे व्याज करपात्र असते.
    अशा स्वरूपाचे न्यायालयीन निर्णय खालीलप्रमाणे आहेत :
    (1) वेकफिल्ड प्रॉडक्ट्स कं. (इं) (प्रा.) लि. वि. डी.सी.आय.टी. (2001) 71 टीटीजे 518 (पुणे)
    (2) एसीई बिल्डर्स (प्रा.) लि. वि. असि. सी.आय.टी. (2001) 71 टीटीजे 188 (मुंबई)
    (3) सी.आय.टी. वि. आसाम पेट्रोलियम इंडस्ट्रीज (प्रा.) लि. (2003) 262 आय.टी.आर. 587.
    (4) सी.आय.टी. वि. व्ही.एस. डेस्पो कं. 387 आयटीआर पान क्र. 354 (सु. कोर्ट)

    प्रश्न: माझे वय 35 असून मी स्वत:, पत्नी आणि मुलाचा आरोग्य विमा हप्ता रु. 20,000 भरला आहे. तसेच माझे वडील (वय 58) आणि आई (वय 56) यांचा आरोग्य विमा हप्ता रु. 24,000 भरला आहे. माझ्या वडिलांचा स्वत:चा व्यवसाय आहे. आई नोकरी करते. ते दोघेही माझ्यावर आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून नाहीत. मला आरोग्य विमा हप्त्याची वजावट किती मिळेल?

    उत्तर: आयकर कलम 80डी (2)(ए) अनुसार व्यक्तीने स्वत:साठी किंवा त्याच्या कुटुंबासाठी आरोग्य विमा हप्ता भरल्यास त्याला जास्तीत जास्त रु. 25,000 एवढी वजावट मिळेल. कलमातील स्पष्टीकरणानुसार ‘‘कुटुंब’’ म्हणजे व्यक्तीचे पती/पत्नी आणि त्याच्यावर अवलंबून असलेले अपत्य (मुलगा/मुलगी), आयकर कलम 80डी(2)(बी) अनुसार करदात्याने त्याच्या आई-वडिलांचा आरोग्य विमा हप्ता भरल्यास त्याला जास्तीत जास्त रु. 25,000 एवढी वजावट मिळेल. वरील (ए) आणि (बी) मध्ये ज्याचा मेडिक्लेम घेतला आहे ती व्यक्ती, ज्येष्ठ नागरिक असल्यास रु. 5,000 अतिरिक्त वजावट मिळेल. आपल्या केसमध्ये आपले आई-वडील आपल्यावर अवलंबून नाहीत. कलम 80डी मध्ये पालक (आई-वडील), करदात्यावर अवलंबून असायला हवेत अशी कोणतीही अट नाही. करदात्याचे आई-वडील त्याच्यावर अवलंबून असोत किंवा नसोत, त्यांचा आरोग्य विमा हप्ता भरल्यास करदात्याला वजावट मिळेल. आपल्याला कुटुंबाचा हप्ता रु. 20,000 अधिक पालकांचा हप्ता रु. 24,000 अशी एकूण रु. 44,000 वजावट मिळेल.


    प्रश्न: माझे आर्थिक वर्ष 2015-16 मध्ये एकूण करपात्र उत्पन्न रु. 3,10,000 आहे. त्यामध्ये इक्विटी शेअर्स विकून आलेल्या अल्प मुदतीचा भांडवली नफ्याचा रु. 1 लाखाचा समावेश आहे. त्यावर किती टक्क्याने आयकर भरावा लागेल?

    उत्तर: आर्थिक वर्ष 2015-16 मध्ये एकूण करपात्र उत्पन्नात आपल्याला अल्प मुदतीचा भांडवली नफा शेअर्स विकून झालेला आहे. 1.10.2008 पासून इक्विटी शेअर्स व्यवहार झालेला असेल आणि या शेअर्स विक्रीवर सिक्युरिटी ट्रॅन्झॅक्शन टॅक्स भरलेला असल्यास आपणास अल्पकालीन भांडवली नफ्यावर 15 टक्के आयकर भरावा लागेल. व्यक्ति किंवा हिंदू अविभक्त कुटुंब असेल आणि तिचा अल्पकालीन भांडवली नफा सोडून अन्य उत्पन्न करमाफ मर्यादेपेक्षा कमी असेल. (आर्थिक वर्ष 2015-16 ला ही मर्यादा रु. 2,50,000 आहे) तर त्या व्यक्तीचे करमाफ मर्यादेपेक्षा कमी असलेले एकूण उत्पन्न हे अल्पकालीन भांडवली नफ्याच्या रकमेतून वजा केल्यानंतर उरलेल्या रकमेवर 15 टक्क्यांनी कर आकारला जाईल.
    आपले अन्य करपात्र उत्पन्न रु. 2,10,000 आहे आणि शेअर्स विकून अल्प मुदतीचा भांडवली नफा रु. 1 लाख झालेला आहे. अशा परिस्थितीत आपणास अल्प मुदतीचा भांडवली नफा रु. 1 लाखावर 15% आयकर भरावा लागणार नाही. तर अल्प मुदतीचा भांडवली नफा रु. 1 लाख वजा (करमाफ उत्पन्न रु. 2,50,000 - अन्य करपात्र उत्पन्न रु. 2,10,000 = 40,000) रु. 60,000 वर 15% म्हणजेच रु. 9,000 आयकर येईल. आपले उत्पन्न रु. 5 लाखपेक्षा कमी असल्याने आपणास आयकर कलम 87ए अनुसार रु. 2000 ची सूट मिळेल. आपल्याला 7,000 रु. अधिक त्यावर 3% शिक्षण कर भरावा लागेल.

    प्रश्न: आर्थिक वर्ष 2016-17 साठी आगाऊ आयकर भरणा संदर्भात काही बदल झालेला आहे का?

    उत्तर:

  • कलम 211 प्रमाणे कंपनी करदाते सोडून अन्य करदात्यांना आतापर्यंत आगाऊ आयकर 3 हप्त्यात भरावा लागत होता. 15 सप्टेंबर, 15 डिसेंबर आणि 15 मार्च. 2016 च्या अंदाजपत्रकात उल्लेखित कलमात बदल केला आहे. आर्थिक वर्ष 2016-17 पासून तो चार टप्प्यात भरावा लागेल. सुधारित तरतुदीप्रमाणे आगाऊ आयकर भरणा पुढीलप्रमाणे करावयाचा अहे. कलम 44एडी मधे दाखविलेल्या करदात्यांचा अपवाद वगळता सर्व करदात्यांनी पुढील तक्त्याप्र्रमाणे आगाऊ आयकराचा भरणा करावयाचा आहे.
    1) 15 जून किंवा त्यापूर्वी : देय आगाऊ कराच्या 15%
    2) 15 सप्टेंबर किंवा त्यापूर्वी : देय आगाऊ करापैकी 45% वजा पूर्वी भरलेला कराचा हप्ता.
    3) 15 डिसेंबर किंवा त्यापूर्वी : देय आगाऊ करापैकी 75% वजा पूर्वी भरलेला आगाऊ कराचा हप्ता.
    4) 15 मार्च किंवा त्यापूर्वी : देय आगाऊ कराच्या 100% वजा पूर्वी भरलेला आगाऊ कर. याशिवाय आयकर कलम 44एडी खाली उत्पन्न दाखविणार्‍या करदात्यांना व्यवसायातून मिळणार्‍या उत्पन्नावर आगाऊ आयकर हा एकरकमी 100% 15 मार्चपूर्वी भरणे आवश्यक आहे.
    कलम 234सी मध्येही बदल केले गेले आहेत. त्यानुसार आगाऊ कर भरणा न केल्यास करपात्र उत्पन्नावर दरमहा एक टक्का दराने व्याज भरावे लागेल. आगाऊ कर भरण्याची अंतिम तारीख 15 मार्च असली तरी?31 मार्चपर्यंत आगाऊ कर भरल्यास तो ग्राह्य धरला जाईल. परंतु यावर विलंब शुल्क आकारले जाईल.
  • प्रश्न: मी एक भारतीय निवासी करदाता असून माझे वार्षिक उत्पन्न रु. 5 लाखपेक्षा कमी आहे. मला आयकरातून काही सूट आहे का?

    उत्तर: आपण निवासी करदाते आहात व आपले उत्पन्न रु. 5 लाखापेक्षा कमी आहे, त्यामुळे तुम्ही आयकराच्या कलम 87ए अनुसार आयकरातून सूट मिळविण्यास पात्र ठरता. आपल्या उत्पन्नावरील काढलेल्या आयकराच्या 100% किंवा रु. 2000 यापैकी जी कमी रक्कम असेल तेवढी सूट आपणास मिळू शकते. कलम 87ए मध्ये केलेल्या सुधारित बदलाप्रमाणे आकारणी वर्ष 2017-18 पासून रु. 2,000 ऐवजी रु. 5,000 पर्यंतची सूट आपल्याला मिळू शकेल.

    प्रश्न: मला माझ्या एकसष्टी निमित्त मिळालेल्या रु. 61,000 या आर्थिक भेटीवर कशाप्रकारे कर आकारणी होईल? दुसर्‍या शब्दात सांगायचं तर करपात्र आर्थिक स्वरूपाच्या भेटीची कमाल मर्यादा रु. 50,000 आहे. मग मला 61,000 वजा 50,000 म्हणजे रु. 11,000 एवढी रक्कम करपात्र असेल की रु. 61,000?

    उत्तर: कुठल्याही आर्थिक देवघेवीशी प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष संबंध नसलेल्या आर्थिक भेटीची रक्कम रु. 50,000 पेक्षा जास्त असेल तर ती संपूर्ण रक्कम करपात्र ठरते. आपल्याला मिळालेली आर्थिक भेट 61,000 रु. ही 50,000 या रकमेपेक्षा जास्त असल्याने ती पूर्ण रक्कम म्हणजेच रु. 61,000 आपल्या करपात्र उत्पन्नात मिळविली जाईल.

    प्रश्न: आम्ही मोटर कारचे शो-रुम उघडण्यासाठी लिझवर/भाड्याने जागा घेतली आहे. त्या जागेत आमच्या व्यवसायाच्या आवश्यकतेनुसार बांधकाम केले आहे. नवीन भिंती उभारल्या आहेत. लिफ्ट बसविली आहे. आम्ही जागेचे मालक नसलो तरी भांडवली खर्चावर घसारा वजा मिळेल का?

    उत्तर: आयकर कलम 32 च्या स्पष्टीकरण 1 प्रमाणे करदाता धंद्याच्या जागेचा स्वत: मालक नसेल व लीझ किंवा इतर पद्धतीने भाड्याच्या जागेत व्यवसाय करत असेल आणि अशा जागेत त्याने भांडवली स्वरूपाचा खर्च केला तर कलम 32 साठी करदाता त्या बांधकामाचा मालक म्हणून गृहीत धरला जाईल. भांडवली खर्च हा वस्तूचे बांधकाम किंवा नूतनीकरण किंवा विस्तार किंवा सुधारणेसाठी असू शकतो. असा भांडवली खर्च भाड्याच्या जागेत केलेला असला तरी करदाता घसारा घेण्यास पात्र आहे. कॉरनेल ओव्हरसिज (प्रा.) लि. वि. डेप्युटी कमिशनर (2016) 160 आय.टी.डी. 373 या केसमध्ये यासंबंधीचा निर्णय दिल्ली ट्रायब्यूनलने दिला आहे.

    प्रश्न: आमची प्रायव्हेट लि. कंपनी आहे. आम्ही एका संस्थेच्या (ट्रस्ट) कार्यक्रमानिमित्त त्यांच्या विशेषांकामध्ये पूर्ण पान रंगीत जाहिरात दिली आहे. जाहिरातीची रक्कम रु. 1,00,000 आहे. आम्हाला मुळातून करकपात करावी लागेल का?

    उत्तर: आयकर कलम 194सी अनुसार रु. 30,000 पेक्षा जास्त रकमेची जाहिरात देताना मुळातून करकपात करणे (टी.डी.एस.) बंधनकारक आहे. ज्या व्यक्तीला रक्कम अदा केली आहे ती व्यक्ती वैयक्तिक (इंडिव्हिज्युअल) किंवा हिंदू अविभक्त कुटुंब असल्यास 1% दराने आणि इतर परिस्थितीत 2% दराने मुळातून करकपात करावी लागेल. आपण ट्रस्टच्या विशेषांकात जाहिरात दिली आहे. आपल्याला जाहिरातीची रक्कम ट्रस्टच्या खात्याला जमा करताना किंवा रक्कम अदा करताना (पेमेंट) यापैकी जे प्रथम असेल तेव्हा 2% दराने मुळातून करकपात करणे आवश्यक आहे. ट्रस्टकडून त्यांचा पॅन मागून घ्यावा. टी.डी.एस. पत्रक दाखल करताना पॅन नमूद करावा लागेल.

    प्रश्न: मी 2002 साली खरेदी केलेले घर 2016-17 मध्ये विकणार आहे. भांडवली नफा काढण्यासाठी मला 2016-17 आणि 2002 सालचा चलनवाढ निर्देशांक (उेीीं ळपषश्ररींळेप खपवशु) किती होता हे कृपया कळवावे.

    उत्तर: आपण 2002 सालच्या कोणत्या महिन्यात घर खरेदी केले हे नमूद केलेले नाही. कारण 2002 मार्च पूर्वी आणि 2002 एप्रिल नंतरचा चलनवाढ निर्देशांक वेगवेगळा होता. वर्ष 2001-2002 साठीचा चलनवाढ निर्देशांक 426 होता. वर्ष 2002-03 साठीचा चलनवाढ निर्देशांक 447 होता. चालू वर्ष 2016-17 चा चलनवाढ निर्देशांक 1125 आहे, त्यानुसार खाली दिलेल्या सूत्राच्या सहाय्याने आपला 2002 साली खरेदी केलेल्या घराची वर्ष 2016-17 मधील किंमत काढू शकाल. * घर कोणत्या महिन्यात खरेदी केले होते हे विचारात घेता वर नमूद केल्याप्रमाणे जो चलनवाढ निर्देशांक त्यावेळी प्रचलित असेल तो येथे घातल्यास 2016-17 ची घराची किंमत येईल.

    प्रश्न: माझा ब्युटी पार्लरचा व्यवसाय आहे. सर्व कर्मचार्‍यांना मी अकौंट पेयी चेकनेच पगार देते. माझ्याकडे एका नवीन मुलीला कामाला घेतले आहे. तिचा पगार दरमहा रु. 15,000 एवढा आहे. तिच्या म्हणण्यानुसार तिचे बँकेत खाते नाही. पहिल्या महिन्याचा पगार रोखीने मागत आहे. पुढे बँकेत खाते उघडणार आहे. पगार रोखीने अदा करता येईल का?

    उत्तर: आयकर कलम 40ए (3) अनुसार एका दिवसात एका व्यक्तीस रु. 20,000 पेक्षा जास्त रोख रक्कम दिल्यास खर्च नामंजूर होतो. रु. 20,000 पेक्षा जास्त रक्कम खर्चापोटी देताना अकौंट पेयी चेक किंवा अकौंट पेयी बँक ड्राफ्टने देण्याचे बंधन आहे. आपण नवीन कर्मचार्‍याला रु. 15,000 पगार रोखीने देणार आहात. आपण व्हाऊचरवर रेव्हेन्यू स्टँप लावून पगार मिळाल्याबद्दल सही घ्यावी. पगाराची रोखीने अदा केलेली रक्कम रु. 20,000 पेक्षा कमी असल्याने कलम 40ए (3) ची तरतूद आपल्या केसमध्ये लागू होणार नाही. आपल्याला खर्च मंजूर होईल.

    प्रश्न: मी मे 2013 मध्ये एक घर रु. 50 लाखाला खरेदी केले होते. घराची मुद्रांक शुल्कासाठीची (स्टँप ड्युटी) किंमत रु. 60 लाख होती. आकारणी वर्ष 2014-15 चे आयकर पत्रक दाखल करताना मी रु. 10 लाख उत्पन्न घोषित केले होते. सप्टेंबर 2016 मध्ये मी ते घर रु. 1 कोटीला विकले आहे. भांडवली नफ्याची गणना करताना खरेदी किंमत रु. 50 लाख धरली जाईल की रु. 60 लाख धरली जाईल?

    उत्तर: आयकर कलम 56(2)(vii)(b) अनुसार एखाद्या व्यक्ती किंवा हिंदु अविभक्त कुटुंबाला अचल संपत्ती मुद्रांक शुल्कासाठीच्या मूल्यापेक्षा पन्नास हजार रुपयांपेक्षा कमी किंमतीला मिळाल्यास, त्या अचल संपत्तीची मुद्रांक शुल्कासाठीची किंमत वजा ज्या किंमतीला ती संपत्ती मिळाली अशी रक्कम ज्या व्यक्ती किंवा हिंदु अविभक्त कुटुंबाला ती संपत्ती अपूर्ण मोबदल्यास मिळाली असेल त्याचे अन्य स्त्रोतापासूनचे उत्पन्न गृहीत धरले जाईल. ही तरतूद आकारणी वर्ष 2014-15 पासून लागू झाली आहे. आपण मे 2013 मध्ये एक घर रु. 50 लाखाला खरेदी केले होते ज्याची मुद्रांक शुल्कासाठीची किंमत रु. 60 लाख होती. फरकाची रक्कम रु. 10 लाख (60 - 50) आपण आकारणी वर्ष 2014-15 मध्ये कलम 56(2)र्(ींळळ)(ल) खाली उत्पन्न घोषित केले होते. आयकर कलम 49(4) अनुसार कलम 56(2)र्(ींळळ) खाली मालमत्ता आयकर कायद्याखाली करपात्र झाली आहे त्या मालमत्तेचे हस्तांतर करून भांडवली नफा झाल्यास त्या मालमत्तेचे खरेदी मूल्य हे उपकलम र्(ींळळ) मध्ये त्याचे मूल्य काढण्यात आले होते त्यानुसार धरले जाईल. आपण रु. 1 कोटीला घर विकले आहे. कलम 56(2)र्(ींळळ) खाली आपले घराचे मूल्य रु. 60 लाख धरले गेले होते. त्यामुळे रु. 60 लाख खरेदी मूल्य धरून आपल्या भांडवली नफ्याची गणना केली जाईल.